Mada ya 10: Ufupisho na Ufahamu

1. Ufupisho

Ufupisho ni kutoa mambo muhimu ya kifungu kwa maneno machache na kwa lugha yako.

Hatua za Kufupisha

1. Soma kifungu kwa makini mara mbili au zaidi.
2. Bainisha hoja kuu (kila aya ina wazo kuu).
3. Tupa mifano, marudio, nukuu na maelezo ya ziada.
4. Andika hoja kwa lugha yako, kwa sentensi kamili.
5. Hesabu maneno kulingana na idadi inayotakiwa.
6. Soma tena na usahihishe.

Mambo ya Kuzingatia

• Usinakili sentensi za kifungu.
• Tumia msamiati wako.
• Weka mpangilio wa hoja kama ulivyo kifungoni.
• Andika kwa nafsi ya tatu bila maoni yako.
• Usizidi idadi ya maneno.

Makosa ya Kuepuka

• Kuacha hoja muhimu.
• Kuongeza mawazo yako.
• Kunakili kutoka kifungu.
• Kukosea sarufi na tahajia.

2. Ufahamu

Ufahamu ni uwezo wa kusoma kifungu, kukielewa na kujibu maswali kulingana nacho.

Mbinu za Kujibu Maswali

1. Soma maswali kwanza, kisha kifungu.
2. Soma kifungu kwa makini.
3. Tafuta majibu kwenye kifungu.
4. Andika jibu kamili kwa sentensi.
5. Tumia lugha yako ikiwezekana.
6. Angalia idadi ya alama kwa kila swali.

Aina za Maswali

• Maswali ya moja kwa moja (majibu yamo kifungoni).
• Maswali ya maana ya msamiati.
• Maswali ya maoni na funzo.
• Maswali ya sarufi (kama kuandika kwa wingi, kukanusha).
• Kichwa cha kifungu.

3. Kueleza Msamiati

• Soma sentensi nzima ili kupata muktadha.
• Eleza maana kulingana na kifungu.
• Tumia neno au kifungu cha maneno chenye maana sawa.

4. Vidokezo vya Mtihani

• Panga muda wako.
• Soma kwa makini na usikimbilie.
• Soma jibu lako kabla ya kuwasilisha.