Mada ya 10: Ufupisho na Ufahamu
1. Ufupisho
Ufupisho ni kutoa mambo muhimu ya kifungu kwa maneno machache na kwa lugha yako.
Hatua za Kufupisha
- Soma kifungu kwa makini mara mbili au zaidi.
- Bainisha hoja kuu (kila aya ina wazo kuu).
- Tupa mifano, marudio, nukuu na maelezo ya ziada.
- Andika hoja kwa lugha yako, kwa sentensi kamili.
- Hesabu maneno kulingana na idadi inayotakiwa.
- Soma tena na usahihishe.
Mambo ya Kuzingatia
- Usinakili sentensi za kifungu.
- Tumia msamiati wako.
- Weka mpangilio wa hoja kama ulivyo kifungoni.
- Andika kwa nafsi ya tatu bila maoni yako.
- Usizidi idadi ya maneno.
Makosa ya Kuepuka
- Kuacha hoja muhimu.
- Kuongeza mawazo yako.
- Kunakili kutoka kifungu.
- Kukosea sarufi na tahajia.
2. Ufahamu
Ufahamu ni uwezo wa kusoma kifungu, kukielewa na kujibu maswali kulingana nacho.
Mbinu za Kujibu Maswali
- Soma maswali kwanza, kisha kifungu.
- Soma kifungu kwa makini.
- Tafuta majibu kwenye kifungu.
- Andika jibu kamili kwa sentensi.
- Tumia lugha yako ikiwezekana.
- Angalia idadi ya alama kwa kila swali.
Aina za Maswali
- Maswali ya moja kwa moja (majibu yamo kifungoni).
- Maswali ya maana ya msamiati.
- Maswali ya maoni na funzo.
- Maswali ya sarufi (kama kuandika kwa wingi, kukanusha).
- Kichwa cha kifungu.
3. Kueleza Msamiati
- Soma sentensi nzima ili kupata muktadha.
- Eleza maana kulingana na kifungu.
- Tumia neno au kifungu cha maneno chenye maana sawa.
4. Vidokezo vya Mtihani
- Panga muda wako.
- Soma kwa makini na usikimbilie.
- Soma jibu lako kabla ya kuwasilisha.