Form 3 Kiswahili: Kauli za Vitenzi Notes (Kenya) | YNetStudyHub

Kauli za Vitenzi

Form 3 · Kiswahili 15 min read

Mada ya 4: Kauli za Vitenzi

1. Maana

Kauli ni namna ya kubadilisha kitenzi ili kuonyesha uhusiano kati ya kitendo na mtenda au mtendwa.


2. Kauli Kuu

Mfano wa vitenzi: andika, pika, funga, cheza.

Kauli Kanuni Mfano
Kutenda Kitenzi cha msingi andika, pika, funga
Kutendwa Ongeza -w- andikwa, pikwa, fungwa
Kutendea Ongeza -i- au -e- andikia, pikia, fungia, chezea
Kutendewa Kutendea + -w- andikiwa, pikiwa, fungiwa
Kutendeka Ongeza -ika / -eka andikika, pikika, fungika, chezeka
Kutendesha Ongeza -isha / -esha andikisha, pikisha, chezesha
Kutendeshwa Kutendesha + -w- andikishwa, chezeshwa
Kutendana Ongeza -ana andikana, pikana, chezeana
Kutendua Hubadilisha kuwa kinyume funga - fungua

Kanuni ya Vokali

  • Ikiwa vokali ya mwisho kabla ya kiishio ni a, i, u: tumia -ia, -ika, -isha.
  • Ikiwa ni e, o: tumia -ea, -eka, -esha.

Mfano: soma - somea, someka, somesha; pika - pikia, pikika.


3. Matumizi ya Kauli

Kauli Maana Mfano wa Sentensi
Kutendwa Mtendwa anatajwa Chakula kimepikwa na mama.
Kutendea Kitendo kwa ajili ya mtu au mahali Mama anampikia mtoto chakula.
Kutendeka Uwezekano Mlango huu unafungika.
Kutendesha Kusababisha kitendo Mwalimu anawasomesha wanafunzi.
Kutendana Kitendo cha pamoja Watoto wanachezeana.
Kutendua Kinyume cha kitendo Alifungua mlango.

4. Vidokezo vya Mtihani

  1. Tambua kitenzi cha msingi kwanza.
  2. Zingatia kanuni ya vokali.
  3. Usichanganye kutendea na kutendeka.
  4. Vitenzi vingine havina kauli zote (kwa mfano, kauka haina kutendwa).

Revise Kauli za Vitenzi

Test yourself with 4 question(s) drawn from this topic - answer online and mark instantly.

Start Kauli za Vitenzi quiz
Want to save these Kauli za Vitenzi notes?

Create a free account to bookmark notes, download past papers, track your revision and get AI study help - free for Kenyan students.

Save & bookmark notes Download past papers Track revision progress AI study help
Create free account

Already have one? Log in

Frequently Asked Questions

Kauli za Vitenzi is a Form 3 Kiswahili topic. This page gathers clear, exam-focused notes and revision material for it, all free to read online.

Yes - every note on this page is free to read online on YNetStudyHub, with no sign-up required.

Read the notes below, write a short summary of each in your own words, then practise related questions from the Kiswahili past papers to check your understanding.

Other Form 3 Kiswahili topics

Get free notes & past papers by email

Join our list and we'll send fresh study notes and past papers straight to your inbox.