Form 3 Kiswahili: Ngeli za Nomino Notes (Kenya) | YNetStudyHub

Ngeli za Nomino

Form 3 · Kiswahili 15 min read

Mada ya 1: Ngeli za Nomino

1. Maana ya Ngeli

Ngeli ni kundi la nomino zenye sifa zinazofanana na zinazopatana kisarufi na vivumishi, vitenzi na viwakilishi kwa kutumia viambishi maalum.

Upatanisho wa kisarufi ni kuafikiana kwa viambishi vya nomino na maneno mengine katika sentensi.


2. Ngeli Kuu

Ngeli Mifano ya Umoja - Wingi Mfano wa Sentensi
A-WA (watu, wanyama, wadudu) mtoto - watoto, mwalimu - walimu, simba - simba Mtoto anacheza. / Watoto wanacheza.
U-I (miti, vitu vya asili) mti - miti, mlango - milango Mti umeanguka. / Miti imeanguka.
LI-YA jiwe - mawe, jicho - macho, tunda - matunda Jiwe limeanguka. / Mawe yameanguka.
KI-VI kiti - viti, kitabu - vitabu Kiti kimevunjika. / Viti vimevunjika.
I-ZI nyumba - nyumba, meza - meza, barua - barua Nyumba imejengwa. / Nyumba zimejengwa.
U-ZI ukuta - kuta, ubao - mbao, wimbo - nyimbo Ukuta umeanguka. / Kuta zimeanguka.
U-YA ugonjwa - magonjwa Ugonjwa unaenea. / Magonjwa yanaenea.
YA-YA maji, mafuta, maziwa, maradhi Maji yamemwagika.
KU (vitenzi-jina) kusoma, kula, kuimba Kusoma kunafaa.
PA-KU-MU (mahali) mahali, kule, humu Mahali hapa pazuri. / Kule kuna baridi. / Humu mna giza.

3. Vidokezo vya Kutambua Ngeli

  1. Angalia kiambishi cha umoja na wingi cha nomino.
  2. Tumia kitenzi au kivumishi kupata upatanisho (mfano: mtoto mzuri anakuja).
  3. Nomino za wanyama, wadudu na ndege karibu zote ni za A-WA ingawa umbo lake liwe la ngeli nyingine (kwa mfano, ndege mzuri anaruka).
  4. Nomino zisizo na kiambishi wazi (kama meza) hutambuliwa kwa upatanisho.

4. Makosa ya Kawaida

  • Kusema Kisu zimepotea badala ya Visu vimepotea.
  • Kusema Mti imeanguka badala ya Mti umeanguka.
  • Kusahau upatanisho wa kivumishi: Watoto wadogo (si watoto mdogo).

Revise Ngeli za Nomino

Test yourself with 4 question(s) drawn from this topic - answer online and mark instantly.

Start Ngeli za Nomino quiz
Want to save these Ngeli za Nomino notes?

Create a free account to bookmark notes, download past papers, track your revision and get AI study help - free for Kenyan students.

Save & bookmark notes Download past papers Track revision progress AI study help
Create free account

Already have one? Log in

Frequently Asked Questions

Ngeli za Nomino is a Form 3 Kiswahili topic. This page gathers clear, exam-focused notes and revision material for it, all free to read online.

Yes - every note on this page is free to read online on YNetStudyHub, with no sign-up required.

Read the notes below, write a short summary of each in your own words, then practise related questions from the Kiswahili past papers to check your understanding.

Other Form 3 Kiswahili topics

Get free notes & past papers by email

Join our list and we'll send fresh study notes and past papers straight to your inbox.