Ngeli ni kundi la nomino zenye sifa zinazofanana na zinazopatana kisarufi na vivumishi, vitenzi na viwakilishi kwa kutumia viambishi maalum.
Upatanisho wa kisarufi ni kuafikiana kwa viambishi vya nomino na maneno mengine katika sentensi.
| Ngeli | Mifano ya Umoja - Wingi | Mfano wa Sentensi |
|---|---|---|
| A-WA (watu, wanyama, wadudu) | mtoto - watoto, mwalimu - walimu, simba - simba | Mtoto anacheza. / Watoto wanacheza. |
| U-I (miti, vitu vya asili) | mti - miti, mlango - milango | Mti umeanguka. / Miti imeanguka. |
| LI-YA | jiwe - mawe, jicho - macho, tunda - matunda | Jiwe limeanguka. / Mawe yameanguka. |
| KI-VI | kiti - viti, kitabu - vitabu | Kiti kimevunjika. / Viti vimevunjika. |
| I-ZI | nyumba - nyumba, meza - meza, barua - barua | Nyumba imejengwa. / Nyumba zimejengwa. |
| U-ZI | ukuta - kuta, ubao - mbao, wimbo - nyimbo | Ukuta umeanguka. / Kuta zimeanguka. |
| U-YA | ugonjwa - magonjwa | Ugonjwa unaenea. / Magonjwa yanaenea. |
| YA-YA | maji, mafuta, maziwa, maradhi | Maji yamemwagika. |
| KU (vitenzi-jina) | kusoma, kula, kuimba | Kusoma kunafaa. |
| PA-KU-MU (mahali) | mahali, kule, humu | Mahali hapa pazuri. / Kule kuna baridi. / Humu mna giza. |
Test yourself with 4 question(s) drawn from this topic - answer online and mark instantly.
Start Ngeli za Nomino quizCreate a free account to bookmark notes, download past papers, track your revision and get AI study help - free for Kenyan students.
Already have one? Log in
Join our list and we'll send fresh study notes and past papers straight to your inbox.